|
MŁYN
WODNY W ŁĘKACH
Fragmenty
pracy konkursowej - I wyróżnienie
Autorka: Weronika Kukuła, Gimnazjum w Bielanach
Zdjęcia: Weronika Kukuła
Młyn
wodny – urządzenie służące do przemiału ziarna. Poruszany początkowo
za pomocą koła wodnego, a później turbiny wodnej. Budowla ta
usytuowana była nad rzekami o dużym spadku. Pierwsze wzmianki o młynie
napędzanym kołem wodnym pochodzą z 88 r. p.n.e. z Azji Mniejszej (Kabira).
Młyny na ziemiach polskich przez wiele stuleci pełniły swoje zadanie
mieląc zboże na chleb i pasze. Rozpowszechnione od XII wieku, stały się
trwałym elementem polskiego krajobrazu. Pierwsza udokumentowana
informacja o młynie napędzanym wodą pochodzi z 1264 roku i dotyczy rzek
Czarnej w Połańcu. Kilka wieków później takich młynów było w
Polsce kilkanaście tysięcy.
WYWIAD
Poniżej
zamieszczono wywiad z panią Stefanią Dusik – obecną właścicielką
nieczynnego już, ale zachowanego w dobrym stanie młyna wodnego. Młyn
znajduje się w Łękach w powiecie Oświęcimskim. Pani Stefania
opowiedziała autorce pracy jak jej przodkowie, a następnie ona sama wraz
ze zmarłym mężem prowadziła młyn.
pani Stefania Dusik
Czy
wie pani, choć w przybliżeniu, w którym roku powstał młyn?
-
młyn wody „Dusik Mieczysław” był jednym
z najwcześniejszych młynów w okolicy. Powstał już w roku 1534.
wnętrze młyna
walce z nasypem
szyld jaki widnieje
na walcach (powyżej):
"MIAG"
Zakład budowy młynów Sp. akcyjna w Dreźnie
Kto
przed panią prowadził młyn?
-
przede mną młyn prowadził mój mąż, a wcześniej
jego ojciec.
Być
może z opowiadań najbliższych wie pani, jak to przebiegało? Bardzo
wiele tak starych budowli ma swoją niepowtarzalną historię...
-
przy młynie trzeba było dużo się napracować,
zwłaszcza w zimie, kiedy musieliśmy dolewać do rozlewiska gorącej
wody, aby nie zamarzło, gdyż wtedy młyn nie mógłby funkcjonować.
Pamiętam, że podczas okupacji niemieckiej wszystkie młyny obrabowywano.
Jakie
były rodzaje młynów?
-
młyny napędzane były wodą lub wiatrem. Nasz
młyn był wodny.
Dlaczego
pani i pnia przodkowie zdecydowaliście się prowadzić młyn?
-
zdecydowaliśmy się na prowadzenie młyna ze
względu na zarobki, a dzięki temu ludzie mieli mąkę. Miał on zaspokoić
zapotrzebowanie na chleb.
Jak
duże było rozlewisko?
-
rozlewisko nie było duże, ale nie każdy mógł
sobie zabierać tyle wody ile chciał. Obowiązywało prawo wodne. Pobór
wody był bardzo drogi i ograniczony. Na sekundę można było pobrać
niewielką jej ilość.
Czy
dużo kosztowało jego utrzymanie?
-
młyn wodny nie był drogi w utrzymaniu, ale
tak jak już wcześniej wspomniałam trzeba było płacić wysokie opłaty
za pobieraną wodę.
rzeka Młynówka,
jej fragment należał kiedyś do państwa Dusików
na zdjęciu Stawidło-Młynówka - wpadała w tym miejscu
do piwnicy zasilając młyn
Jakie
korzyści czerpana pani rodzina z prowadzenia młyna?
-
korzyści z młyna były niewielkie. Z tej działalności
nasza rodzina by się nie utrzymała. Podatki były bardzo wysokie, tak
aby te prywatne działalności podupadły a pozostały tylko państwowe.
Kiedy
ludzie korzystali z młyna najczęściej?
-
najwięcej ludzie korzystali z młynów zaraz
po wojnie.
Kiedy
został zamknięty pani młyn?
-
około 1968 roku.
Co
było powodem jego zamknięcia?
-
zakończyliśmy tę działalność ponieważ
chleb zaczęto sprzedawać w sklepach i ludzie przestali mleć mąkę.
Poza tym mój mąż zachorował na astmę i nie mógł już tam pracować.
Czy
prowadzenie młyna było opłacalne?
-
w tamtych czasach tak, dziś nie. Dziś ludzie
mają chleb we wszystkich sklepach. Dawniej musieli mieć pole a na nim
zasiane zboże aby potem jeść pieczywo.
Bardzo
dziękuję za odpowiedź na pytania.
-
ja również. Do widzenia.
pozostałości po młynie
wodnym "Dusik Mieczysław"
|
